het Detail in de rots

Op 23 mei 2003 werden de bevindingen van Frans
en zijn zoontje Remy bekend gemaakt via deze site.
Zij denken op het verdwenen paneel van de Recht-
vaardige Rechters een Hoofd in de rotsen te zien.
Precies op de plaats aangewezen door de gekromde vinger van Johannes de Doper.
Johannes staat op het paneel aan de achterkant dat ooit met de Rechtvaardige Rechters één plank vormde.
Zij zien ook bovenaan in de groep, een onherkenbaar personage dat het Hoofd in de rots aanschouwt.
Ondertussen denken wij in deze geheimzinnige ruiter Joos Vijd te herkennen, afgebeeld als de heilige Vitus.
Van de heilige Vitus vonden we een afbeelding met dezelfde bontmuts en het lange donkere haar op een muurschildering in de Crypte van Sint-Baafs.
Het fresco in de crypte heeft een tekst die moeilijk leesbaar is, maar die we terugvinden
in Van den Gheyn's "Les peintures murales"
"GHEVET MAERSCALK SENTE WITT HOGHE GHEPRESE
WIILT VOER GODE ONS VOERSPRAKE WESEN"
WITT is een vormvariant van VITUS.
Andere varianten zijn: VEID en... VIJD.
Het was niet ongebruikelijk in de kunst van die tijd
om een identificatie te maken aan de hand van een afbeelding van een gelijknamige heilige.
De aanwezigheid van Joos Vijd hier tussen deze regeerders, waaronder waarschijnlijk ook Filips de Goede, zou passen bij zijn positie en ambities. Joos Vijd maakte deel uit van het gevolg van Filips
de Goede op diens tocht naar Holland en Zeeland
en van een gezantschap naar Utrecht.
"Item scepenen Joos Vijd, Jacop Eeckaert,
Jan Coicke ... trocken den 12n September in tgheselscap van onsen gheduchten Heer te sinen neerensten versoucke ... in Hollant ende in Zeelant, ghelast om hemlieden te pinene te sprekene en
payse tusschen onsen gheduchten Heere ende minre Vrouwen van Hollant ... ende mids dat zij ghesonden waren van onsen gheduchten Heer te Utrecht 171 daghen."

S.A.G., stadsrekening 1425-1426, fol. 300; J. Duverger,
De "Kinderen te Meester Ubrechts" (van Eyck)
Wetenschappelijke Tijdingen, XVII, 1957, 242, noot 27.

We zouden ons dus kunnen afvragen wat de betekenis is van de aanwezigheid van Joos Vijd daar aan de rots,
het Hoofd op het platform aanschouwend.